Trào ngược dạ dày là một vấn đề tiêu hóa khá phổ biến ở trẻ nhỏ và thanh thiếu niên. Tuy nhiên, việc phân biệt giữa những cơn trào ngược sinh lý thông thường và bệnh lý trào ngược thực sự là điều vô cùng quan trọng để các bậc phụ huynh có thể chăm sóc sức khỏe cho con em mình tốt hơn.
1. Trào ngược dạ dày thực quản thông thường (GER) là gì?
GER (Gastroesophageal Reflux) xảy ra khi thức ăn và dịch vị axit từ dạ dày bị đẩy ngược trở lại lên ống thực quản (ống dẫn thức ăn từ miệng xuống dạ dày).
Hiện tượng này khá phổ biến ở nhiều lứa tuổi, bao gồm cả trẻ em từ 1 đến 18 tuổi. Hầu hết các trường hợp GER chỉ xảy ra thỉnh thoảng, mang tính sinh lý bình thường và không gây ra triệu chứng gì nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, trẻ có thể gặp phải các dấu hiệu như:
-
Ợ nóng (ợ chua): Cảm giác nóng rát khó chịu ở vùng ngực do axit dạ dày.
-
Trớ/Trào ngược thực sự: Thức ăn và dịch dạ dày trào ngược hẳn lên cổ họng hoặc trào ra miệng.
Trong dân gian hay ngôn ngữ đời thường, tình trạng này còn được gọi bằng nhiều cái tên khác nhau như: chứng khó tiêu do axit, trào ngược axit, ợ nóng, ợ chua hay nôn trớ.
2. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là gì?
Nếu GER chỉ là những cơn trào ngược thoáng qua, thì GERD (Gastroesophageal Reflux Disease) lại là một dạng bệnh lý nghiêm trọng và kéo dài hơn.
Bệnh được xác định khi tình trạng trào ngược axit diễn ra thường xuyên, gây ra các triệu chứng khó chịu lặp đi lặp lại hoặc dẫn đến những tổn thương, biến chứng theo thời gian. Triệu chứng GERD ở thanh thiếu niên khá giống với người lớn, nhưng ở trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh, các dấu hiệu có thể rất khác biệt (ví dụ như quấy khóc nhiều, lười ăn, chậm lớn).
Các nghiên cứu cho thấy, có khoảng 10% trẻ em gặp phải các triệu chứng của GERD ít nhất một lần mỗi tuần. Tình trạng này cũng có xu hướng phổ biến hơn ở nhóm trẻ từ 10 tuổi trở lên so với các bé nhỏ tuổi.
3. Những trẻ em nào có nguy cơ mắc GERD cao hơn?
Bất kỳ đứa trẻ nào cũng có thể mắc GERD, nhưng nguy cơ sẽ cao hơn rõ rệt ở những nhóm trẻ sau:
-
Trẻ bị thừa cân, béo phì hoặc có vòng bụng lớn.
-
Trẻ mắc các bệnh lý bẩm sinh ảnh hưởng đến cấu trúc thực quản, hệ thần kinh hoặc phổi.
4. Bệnh trào ngược (GERD) có thể gây ra những biến chứng gì nếu không điều trị?
Nếu phụ huynh chủ quan và không có biện pháp can thiệp, GERD có thể tiến triển âm thầm và gây ra những biến chứng nguy hiểm cho trẻ:
-
Viêm thực quản: Axit dạ dày thường xuyên tiếp xúc với niêm mạc thực quản sẽ gây viêm loét, dẫn đến chảy máu. Nếu tình trạng viêm kéo dài mãn tính, nó sẽ làm tăng nguy cơ mắc các biến chứng nặng hơn.
-
Hẹp thực quản: Quá trình tổn thương và lành lại liên tục của niêm mạc thực quản tạo ra các mô sẹo, làm thu hẹp không gian trong ống thực quản, khiến trẻ gặp khó khăn, thậm chí là đau đớn khi nuốt thức ăn.
-
Thực quản Barrett: Đây là tình trạng các tế bào niêm mạc thực quản bị biến đổi, thay thế bằng các tế bào giống như niêm mạc ruột. Mặc dù hiếm gặp ở trẻ em, nhưng tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ ung thư thực quản về sau.
Các biến chứng ngoài thực quản (Biến chứng hô hấp, răng miệng):
Không chỉ gây hại cho đường tiêu hóa, axit trào ngược lên tận vùng hầu họng còn có thể xâm nhập vào đường hô hấp và gây ra:
-
Hen suyễn hoặc làm các cơn hen suyễn trở nên tồi tệ hơn.
-
Ho dai dẳng, ho mãn tính.
-
Khàn giọng, viêm thanh quản (do hộp âm thanh bị sưng viêm dẫn đến mất giọng tạm thời).
-
Viêm phổi tái đi tái lại nhiều lần.
-
Thở khò khè, âm thanh rít cao khi thở.
-
Mòn men răng do axit trào lên khoang miệng phá hủy cấu trúc răng.
Lời khuyên: Nếu sếp hoặc các bậc phụ huynh nhận thấy con em mình có các dấu hiệu nghi ngờ mắc GERD, hãy đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa nhi hoặc tiêu hóa để được các bác sĩ thăm khám và có phác đồ điều trị kịp thời, tránh các biến chứng đáng tiếc.
Tuyên bố Miễn trừ Trách nhiệm và Ghi chú Lưu trữ
Ghi chú nguồn gốc:
Bài viết này được biên dịch, tổng hợp và viết lại dựa trên nguồn tài liệu gốc từ Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Bệnh tiêu hóa và Bệnh thận (NIDDK), thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Nội dung được tạo ra hoàn toàn nhằm mục đích lưu trữ, chia sẻ kiến thức, tham khảo cá nhân và tuyệt đối không sử dụng cho bất kỳ mục đích kinh doanh hay thương mại nào.
Miễn trừ trách nhiệm y tế:
Các thông tin được cung cấp trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, giáo dục và nâng cao nhận thức về sức khỏe cộng đồng. Bài viết KHÔNG có giá trị thay thế cho các chẩn đoán y khoa, phác đồ điều trị hay lời khuyên chuyên môn từ các bác sĩ và chuyên gia y tế. Người đọc không nên tự ý áp dụng các thông tin này để tự chẩn đoán hay điều trị bệnh tại nhà. Nếu có bất kỳ vấn đề sức khỏe nào, đặc biệt là ở trẻ nhỏ, vui lòng đến ngay các cơ sở y tế hoặc bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám trực tiếp.